KIÊU KỴ
PHÁ GIẶC UY LINH LỪNG ĐẤT BẮC - DÁT VÀNG TINH XẢO NỨC TRỜI NAM

Khát vọng giữ nghề của nghệ nhân trẻ làng Kiêu Kỵ

Nghệ nhân Lê Bá Tươi là người được phong tặng danh hiệu nghề trẻ nhất năm 2014.

Là người trẻ nhất trong nhóm nghệ nhân được UBND TP.Hà Nội công nhận danh hiệu nghệ nhân năm nay, nghệ nhân dát vàng quỳ Lê Bá Tươi (Kiêu Kỵ, Gia Lâm) đã chinh phục được cả những nghệ nhân dạn dày kinh nghiệm bởi khả năng, kỹ xảo chế tác vàng thành thục, điêu luyện của mình.
Được biết đến là thợ nghề trẻ nhất được tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề khi mới 28 tuổi, anh Tươi còn nổi tiếng với khả năng kéo dài cây vàng với độ dài lên tới 7 mét - khả năng đòi hỏi kỹ thuật cao từ người thợ, đồng thời minh chứng cho sự khéo léo, tinh xảo của anh. Tập tành nghề khi còn rất nhỏ tuổi, từ những trò nghịch của trẻ thơ, thế nhưng chính anh Tươi cũng không thể ngờ rằng, đó lại là ấn tượng đầu tiên đưa anh đến với nghề. Gần 30 tuổi đời, nhưng anh Tươi đã có tới 20 năm gắn bó với nghề dát quỳ vàng.
Sinh năm 1986, anh Tươi trưởng thành trong một gia đình có nghề truyền thống dát vàng quỳ tại Kiêu Kỵ. Con nhà “nòi”, lập nghiệp từ sớm, nên chỉ hai năm sau khi tách xưởng ra làm riêng, xưởng dát vàng quỳ của chàng trai 25 tuổi đã cho thu nhập 120 triệu đồng/năm, đồng thời tạo việc làm cho hơn chục thanh niên trong làng và các tỉnh khác với mức thu nhập đều đặn 2 - 3 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, thời gian đầu khởi nghiệp, anh Tươi cũng như nhiều thợ trẻ khác gặp muôn vàn khó khăn. Nhớ lại hồi đó, anh Tươi cho biết, do nghề đòi hỏi sự cầu kỳ cao, nên nhiều thợ trẻ trong làng cũng nản lòng, rời làng đi kiếm việc làm khác. Bởi vậy, suốt một thời gian dài, Kiêu Kỵ thiếu vắng đội ngũ thợ kế cận. Mặt khác, do các kỹ thuật về nghề không được truyền dạy tập trung, nên anh Tươi phải vất vả tìm kiếm và tập hợp các công đoạn chế tác quỳ vàng. “Đó là chưa kể do chi phối bởi cách làm truyền thống, nên khi thấy mình đưa kỹ thuật mới vào làm, nhiều nghệ nhân lớn tuổi trong làng không ủng hộ”.
Chính sự bền bỉ, quyết tâm và niềm đam mê mãnh liệt với nghề truyền thống đã thôi thúc anh Tươi cố gắng bám trụ tại quê hương học hỏi nghề và đạt được kết quả như hôm nay. Theo anh Tươi, để làm được một sản phẩm quỳ hoàn chỉnh phải trải qua 40 công đoạn. Mỗi công đoạn lại có sự phức tạp riêng, chẳng hạn như phải nấu keo trộn bồ hóng, rồi đem đập, bóc, luộc mới có thể dùng được... Nói về nghề, theo anh Tươi, các công đoạn dát quỳ vàng hầu như được làm thủ công, nên năng suất lao động không cao.
Về khả năng “kéo” 1 cây vàng nguyên chất dài đến 7m, anh Tươi cho biết, đây là thách thức, nhưng đồng thời là động lực để anh phải chinh phục bằng được, nếu muốn chứng tỏ trình độ nghề trong giới. Theo anh Tươi, muốn kéo 1 cây vàng ra 7m, đầu tiên phải nung chảy thỏi vàng rồi đổ cho vàng chảy đều trên giấy, tiếp đến là xếp lá vàng xen kẽ vào giấy điệp rồi đập cho vàng mỏng đều nhau; sau đó tiếp tục cắt miếng vàng vuông 4cm và tiếp tục đập cho lá vàng thật mỏng... Cuối cùng, phải quét một lớp keo dính lên sản phẩm rồi mới dán lá vàng lên trên. “Mới đầu nghe qua, nhiều người không tin, bởi nghĩ vàng mà kéo ra giống cao su là điều không tưởng. Nhưng chỉ khi nhìn kết quả, họ mới trầm trồ khen”.
Giờ đây, do nhu cầu sản phẩm của thị trường ngày càng cao, công việc dành cho các thợ nghề càng dồi dào, từ đó, thu nhập cũng được cải thiện, nên nhiều thanh niên trong làng đã trở lại với nghề. Từ đó, hình thành nên Hợp tác xã làng nghề dát vàng quỳ Kiêu Kỵ. Để có được thành công đó, một phần chính là nhờ sự tác động của nghệ nhân trẻ Lê Bá Tươi đã ảnh hưởng tích cực đến nhận thức của nhiều thanh niên trong làng. “Chính anh đã thổi bùng nên khát vọng nghề, sự tự tin mà bấy lâu thanh niên trong làng quên lãng” - ông Nguyễn Văn Bá - một nghệ nhân cao niên trong làng, cho biết.

Theo Lao động