KIÊU KỴ
PHÁ GIẶC UY LINH LỪNG ĐẤT BẮC - DÁT VÀNG TINH XẢO NỨC TRỜI NAM

Kiêu Kỵ trước ngày hội lớn

Khéo tay nghề
Theo sử sách ghi lại, vào thời nhà Lý, ở Kiêu Kỵ có cụ Nguyễn Quý Trị là người học rộng tài cao, được cử đi sứ sang Trung Quốc, thấy cung điện nhà vua nước sở tại nguy nga tráng lệ, mọi thứ trong cung đình đều được dát vàng, bạc hết sức lộng lẫy, hỏi ra mới biết, đó là sản phẩm tài hoa của những người thợ sơn son thếp vàng. Vậy là, trong thời gian đi sứ, cụ đã học được nghề, đem về truyền lại cho dân làng Kiêu Kỵ.
Ông Nguyễn Anh Trung, nghệ nhân thôn Kiêu Kỵ cho biết, gia đình ông tiếp quản nghề từ bà nội, công việc chủ yếu là làm thủ công, phải qua 40 công đoạn mới ra được một sản phẩm vàng dát mỏng. Một chỉ vàng 9999 dát được 1.000 lá vàng có diện tích 3cm2, trung bình mỗi tháng, gia đình ông dát được 10 - 15 cây vàng, chủ yếu cung cấp cho các làng nghề sơn son thếp vàng trong cả nước. Các sản phẩm được thếp vàng là tượng Phật, hoành phi câu đối trong các đình chùa, đồ thờ cúng hoặc con giống, vật kỷ niệm, tùy theo yêu cầu của khách hàng. Hiện gia đình ông có 30 công nhân, làm việc quanh năm, với mức lương trung bình 1,5 -2,5 triệu đồng/người/tháng. Nghề dát vàng có những công đoạn rất nhẹ nhàng như long trạc (xếp ra, xếp vào), trẻ em, cụ già cũng tham gia được. Tuy nhiên, để giữ bí quyết của nghề, chủ nhân phải đảm nhận 2 khâu chính: pha chế mực và đập diệp vàng. Hiện, thôn Kiêu Kỵ có gần 80 hộ làm nghề dát vàng, bạc. Các hộ làm nghề cũng đã thành lập Hội dát vàng bạc, quỳ, với nhiệm vụ chính là sản xuất, kinh doanh; xây dựng và giữ gìn nghề truyền thống. Thu nhập bình quân của mỗi hội viên đạt trên 37 triệu đồng/năm.
Năm 2008, Kiêu Kỵ được Sở Công Thương Hà Nội hỗ trợ kinh phí mở lớp đào tạo nghề sơn son thếp vàng, bạc. Kết thúc khóa học đã có một tổ sơn son tay nghề tốt, sẵn sàng đáp ứng các công trình trong cả nước. Cũng trong năm này, tổ sơn son thếp vàng của Hội đã sơn thếp được 3 cỗ ngai, 3 bài vị trong hậu cung Đền thượng Đền Hùng, công trình được Ban quản lý di tích Đền Hùng khen ngợi đạt chất lượng cao về kỹ thuật
Đánh giá về những hoạt động của Hội trong thời gian qua, ông Trung cho biết: “Tuy mới thành lập song Hội đã thu hút được 73 hộ tham gia với 121 hội viên; có 2 nghệ nhân đã được thành phố công nhận, đang tiếp tục đề nghị phong tặng những thợ giỏi. Hàng năm, Hội tạo ra được 20 vạn sản phẩm quỳ vàng, đa số hội viên yên tâm với nghề vì có thu nhập ổn định”.
Tất bật cho lễ hội
Nhân Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Làng nghề, phố nghề sẽ diễn ra tại Công viên Bách Thảo, từ ngày 16-21/9/2010. Đây là dịp bà con làng nghề dát vàng, bạc Kiêu Kỵ tri ân tổ tiên đã có công khai nghề, mở nghiệp, không những giúp con cháu ngày nay có công ăn việc làm ổn định, mà còn giữ gìn được nét bản sắc văn hóa của một vùng quê dân tộc Việt.
Theo dự kiến, làng nghề dát vàng bạc Kiêu Kỵ sẽ phối hợp với Ban tổ chức tạo dựng không gian làng nghề của địa phương mình trên diện tích 200-250m2, với cảnh quan kiến trúc mang đậm bản sắc văn hóa. Cũng theo ông Trung, cùng đi với ông có 50 thợ nữa, sẽ hoàn tất công việc sơn son thếp vàng vào một số con giống để du khách có dịp hiểu thêm về làng nghề, sự trường tồn của làng nghề trong sự phát triển của Thăng Long - Hà Nội ngàn năm tuổi.
Tuy nhiên, trong niềm vui này, vẫn phải nhắc đến một điều chưa trọn vẹn, đó là, mặc dù đã có lịch sử lâu đời song đến nay, nghề dát vàng, bạc duy nhất ở Việt Nam vẫn chưa có thương hiệu. Thiết nghĩ, đây là việc cần làm ngay để có thể gìn giữ nghề truyền thống, tạo cơ hội cho làng nghề phát triển.
Dương Thu Hiên